عدالت صحابه در حدیث نجوم
574 بازدید
تاریخ ارائه : 1/14/2014 11:21:00 AM
موضوع: الهیات و معارف اسلامی

صحابی کیست؟ گفته اند هر کسی که در عصر پیامبر خدا ص مسلمان شده و پیامبر را دیده است صحابی به حساب می آید

شیعیان و جمعی از غیر شیعیان، صحابه را مانند دیگر افراد بشر به عادل و غیر عادل تقسیم می نمایند همه را نمره یکسان نمی دهند عادلان را سپاسگزاری و به دیگران نمره کمتری می دهند. ولی بعضی از برادران پیرو مکتب خلفا ( نه همه) همه آنان را عادل می دانند و به حدیث : «مَثَلُ أصحَابي كَالنُّجُوم بِأيّهم اقتَدَيتُم اهتَدَيتُم » (اصحاب من مانند ستارگان هستند از هر کدام پیروی کنید و الگوی خود قرار دهید هدایت شده اید ) استناد می کنند. یا«أصحابي كالنجوم مَن اقتَدى بِشي‏ءٍ مِنهُ اهتدَى »

نقد: 1- این حدیث به لحاظ سند ساختگی است بعضی از عالمان سنی به آن اقرار نموده اند مثل أبو حيان أندلسي- در هنگام رد بر زمخشری که به این حدیث استناد کرده می گوید این سخن را پیامبر نگفته است : «وهو حديث موضوع لا يصح بوجه عن رسول اللَّه» حدیثی ساختگی است . سپس به سخن حافظ ابن حزم في رساله « إبطال الرأي والقياس والاستحسان والتعليل والتقليد» نیز استناد می کند که عبارت او این است «وهذا خبر مكذوب باطل لم يصح قطّ » یعنی این حدیث دروغ و باطل است هرگز صحیح نیست بعد نیز به سخن عالم دیگری به نام البزاز استناد می کند که گفته است: وهذا كلام لم يصح عن النبي صلى الله عليه و آله و سلم، وشرع بالطعن في سنده؛  یعنی این سخن صحیح نیست و سپس شروع می کند سند آن را رد نمودن . تمام این مطالب را در تفسير «البحر المحيط» ابو حيان محمد بن يوسف‏ اندلسى سنی مذهب، ج 5، ص 528 ببینید.

ابن قيم نیز این حديث را رد نموده است و سندش را ضعیف دانسته به کتاب او (أعلام الموقعين، ج 2، ص 223 ) رجوع کنید

ذهبي که نسبت به شیعه متعصب است در «ميزان الاعتدال، ج 1، ص 413 » دید گاه شیعه را در مورد صحابه می پذیرد و به سخن امام زین العابدین ع استناد می کند

2- اگر این حدیث درست است پس هر مسلمانی به هر یک از صحابه اقتدا کند مسلمان است و در مسیر حق است شیعه به امام علی و حسن و حسین علیهم السلام اقتدا نموده است پس چرا اینقدر از شیعه بدگویی می شود؟

3- فرض می گیریم این حدیث اشکال سندی نداشته باشد یکی از راه های معیوب بودن حدیث ناسازگاری با قران است و این دیدگاه و این حدیث با قران ناسازگار است این حدیث همه اصحاب را در یک رتبه دانسته است در حالی که قران صحابه را مختلف می داند

الف: عده ای از اصحاب حضرت، عادل و صالح و والا مقام هستند   

ب: گروه دوم غیر صالح و غیرعادل اند و این گروه خود مختلف اند اول- منافقانی که نفاق آنها آشکار است آیات منافقین و سوره منافقین شاهد آن است

دوم- منافقانی که در نفاق تمرین نموده اند و اگر خدا معرفی نکند پیامبر هم آنها را نمی شناسد ( سورة التوبة: آية 102، وسورة فتح: آية 16 وآية 29 را ببینید)

سوم- کسانی که تظاهر به اسلام دارند و به قدری سست اند که در سختی و شدت جنگ مرتد می شوند (سورة توبة: آيات 45- 46 )  

چهارم- کسانی که قران آنها را فاسق دانسته و خبر دروغ می دهند مثل ولید در زمان پیامبر دروغ گفت خدا او را فاسق نامید فرماندار کوفه شد روزی برای نماز صبح آمد مست بود نماز صبح را چهار رکعت خواند و در محراب شراب را قی کرد( سورة حجرات: آية 6 )

 پنجم- کسانی که بیمار دل اند و به خدا و رسول اعتماد ندارند و منافقان را تایید می کنند (سورة أحزاب: آية 12)

 ششم - کسانی که در جنگ پشت به دشمن می کنند و فرار می نمایند ( سورة آل عمران: آية 154)

 هفتم – کسانی که اسلام آنها زبانی است هنوز به قلب نرسیده است  (سورة حجرات: آية 14) 

 هشتم - کسانی که دل آنها با مسلمین نرم شده است چون مسلمانها به آنها زکات داده اند تا از شرّشان راحت باشند ( سورة توبة: آية 60 )

 نهم - کسانی که عمل صالح انجام می دهند و گناه هم می کنند (سورة توبة: آية 102 )

این دسته های فوق را قران غیر عادل ، فاسق، منافق، مسلمان زبانی و... معرفی می کند و شما همه را عادل می دانید حال مسلمانی اقتضا می کند سخن شما را بپذیریم یا سخن خدا را؟! صرف تشرف نزد پیامبر خدا ص ثمره ای ندارد شخص خود باید از درون عوض شود همسر نوح و لوط مگر نزد پیامبر نبودند بیشترین ارتباط را با پیغمبر خدا داشتند اما جهنمی شدند( سوره تحریم آیه 10 )

4- روایات فراوانی از پیامبر خدا وارد شده است که عده ای از اصحاب بعد پیامبر مرتد می شوند. روایات و گزارشهای تاریخی سخن از این دارد که بعض صحابه شراب می خوردند ( بخاری ج8 کتاب حدود باب 915 و916 و بیهقی درسنن کبری ج8 باب ما جاء فی وجوب الحدود ص312 )  زنا می کردند( بخاری کتاب حدود ج8 باب 913 به بعد و باب 933 حدیث 1664 )  و یا سرقت نمودند ( بخاری کتاب حدود باب 923 )  و پیامبر خدا آنها را شلاق زد.کسانی از صحابه مثل حاطب بن ابی بلتعه به نفع مشرکین جاسوسی کردند ( صحیح بخاری ج 4 کتاب جهاد باب 832 ص 499 ) یا کسانی مثل ذو الثدیه عابد، پیامبر را متهم به بی عدالتی کرد(الاصابه ج1ص484 ) یا کسی مثل حکم بن عاص که پیامبر او را تبعید نمود.(الاصابه ج1 ص345 ) یا کسانی مثل سمرة بن جندب با صراحت مخالفت پیامبر نمود و... موارد فراوان دیگر. آیا می توان گفت پیامبر به افراد صالح و عادل شلاق می زد؟ ( برای آگاهی روایاتی که در کتاب حدود آمده در منابع حدیث را پی گیری کنید)

5- محتوای حدیث عقلا با دین نیز سازگار نیست دین می گوید راست بگویید و ولید دروغ گفت دین می گوید شراب نخورید و عده ای سالها پس از حرمت شراب نیز شراب خوردند دین می گوید سرقت نکنید و بعضی دزدی کردند دین می گوید زنا نکنید بعضی با داشتن همسر با زن شوهر دار زنا کردندو... پس یا باید از دروغ و زنا و شراب و سرقت وگناهان دیگر پرهیز نمود و دیندار شد و این حدیث را دروغ دانست و پیامبر را الگو قرار داد که قران در سوره احزاب آیه 21 سفارش نمود (لَقَدْ كانَ لَكُمْ في‏ رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كانَ يَرْجُوا اللَّهَ وَ الْيَوْمَ الْآخِرَ وَ ذَكَرَ اللَّهَ كَثيراً ). «مسلّماً براى شما در زندگى رسول خدا سرمشق نيكويى بود، براى آنها كه اميد به رحمت خدا و روز رستاخيز دارند و خدا را بسيار ياد مى‏كنند» و یا از دین دست برداریم و هر صحابی را که میل داریم الگوی خود قرار دهیم!! چون اجتماع نقیضین محال است     

ممکن است گفته شود آنها مجتهد بودند و اجتهاد نمودند می گویم آیا خداوند بشر امروز را به گونه دیگر آفریده و از نسل آدم نیستند؟ چگونه است آنها همه مجتهد بوده اند و ما نیستیم! از امروز هر زنا کار و شراب خوار و دزد و مال مردم خور و غیره را که بردند نزد قضات  بگوید من در انجام این عمل اجتهاد کردم و به اجتهاد خود عمل نمودم آیا قاضی می پذیرد؟

6- جالب توجه این است که صحابه خود چنین دیدگاهی را قبول نداشتند لذا به لحاظ علمی یکدیگر را تخطئه می کردند در صحاح مواردی است که ام المومنین عایشه خطای ابوهریره را گوشزد می کند و و...  به لحاظ رفتاری یکدیگر را گناه کار می دانستند عمر ابوهریره را دروغگو می دانست و تهدید به شلاق می کرد و... آن قدر اختلاف بین آنها زیاد بود که به یکدیگر فحاشی می کردند! طلحه و زبیر و ام المومنین عایشه و مروان و جمعی دیگر از صحابه با علی و حسن و حسین و عمار و ابن عباس و... در جنگ جمل با هم جنگیدند و معاویه و عمرو عاص صحابی با علی و حسن و حسین و عمار و ... جنگ صفین را داشتند !  در مجموع عقل و دین و تاریخ و قران و رفتار خود صحابه این نظریه را نمی پذیرد

ممکن است گفته شود این بحث ها قدیمی است و ما چه کار به گذشتگان داریم پاسخ این است که الف: این نظر در این زمان ترویج می شود و به لحاظ علمی باید میزان صحت آن روشن شود. ب: احکام شرعی که الان باید به آن عمل نماییم مبتنی بر احادیث است و در پذیرش احادیث و میزان اعتماد به آن شناخت دیدگاه حق در این مسئله بسیار مهم است چون فقط خبر عادل حجت است.  واقع گرا و حق طلب باشیم خدا ترس و باخود صادق باشیم.

سید عباس طباطبایی فر